शाहिरी नजरेतून पुणे

श्रीमंत पेशवे प्रधान बहुप्रीतीचे ॥

अष्टप्रधानांमध्ये उतरले मर्जित महाराजांचे ॥

वसविले त्यांनी पुणे शहर टूमदारीचे ॥

जागोजाग बांधले दाट नळ पाण्याचे ॥

ठायी ठायी शोभती हौद एक फर्म्याचे ॥

धनी कृपावंत प्रभू कल्याण करी रयतेचे ॥

लंकाच पुण्यामध्ये क्लेश न दारिद्र्याचे ॥

शहरात घरोघर सावकार गबर घरचे ॥

सरदार एकाहून एक श्रीमंताचे ॥

लढणार शिपाई किती सांगू मी वाचे ॥

हत्ती-घोडे-रथ-अंबारी थवे पालख्यांचे ॥

सरकार वाड्याभोवताली झुलती बहारीचे ॥

जागोजाग वस्ती भरदार गर्दी बाजार कमती नसे काही ॥

पुणे शहर अमोलिक रचना अशी दुसरी नाही ॥

१)

उत्तम पुण्याभोवती बागा ॥

शहरा हजारो स्वार घोड्यांच्या पागा ॥

भले भले धनत्तर वाडे हवेल्या जागा ॥

आळोआळी झळकती एकसारख्या रांगा ॥

वर्णिता गोड वाटते किती तरी सांगा ॥

शहरात सुखी अवघे क्वचितची भीक मागा ॥

तेही गेले कोठे धर्मास करीनारे जागा ॥

शिंद्याचा ज्यान बत्तीस फ्रेंच नालुंगा ॥

गाईकवाड सरदार येती प्रसंगा ॥

धावती रणांगणा मानक्यांच्या चुंगा ॥

शिरकेल कोणता काळकोरण्या भुंगा ॥

सहजान जिरविती सर्व त्याचा भुंगा ॥

गोखले बापू तरवार बहादर लढाईत जाई ॥

शत्रुची फौज जरजर करीतसे लवलाही ॥

२)

साक्षात विष्णू अवतार पेशवे कूळ ॥

संपूर्ण महीचे भूप कांपती धाक दरारा प्रबळ ॥

सगोपंत देवराव विठ्ठल नाना काळ ॥

शहाण्यांत साडेतीन शहाणे बुद्धीचे सबळ ॥

सेवेत सर्वदा श्रीमंतांच्या जवळ ॥

होळकर, भोसले, शिंदे मानकरी सकळ ॥

तलवार बहादर करिती शत्रूची राळ ॥

स्वारीच्या भोवती पटवर्धन मंडळ ॥

युद्धात रणांगणी जसा आगीचा लोळ ॥

बहुनामी पल्लेदार तोफांचा कल्लोळ ॥

जेजाल जंबुरे बाणकरी वळवळ ॥

सरदार सभोवती दाट पसरती तळ ॥

घोरपडे रास्ते सरदार पुरंदरे स्वार पानसे पाही ॥

फडणीस नानाची जरब भूमंडळी राही ॥

३)

पर्वतावरती पर्वती स्थान त्यावरती चौघडा ॥

तळापर्यंत पायऱ्या जावे धडधडा ॥

अनुष्ठान पंचपक्वान पडेना खाडा ॥

पुजारी पुजती उमा महेश्वर जोडा ॥

पीतवर्ण सोन्याच्या मूर्ती नव्हे या बाडा ॥

पहाऱ्यास शिपाई उभे पेटवूनी तोडा ॥

रमणाही ब्राह्मणांसाठी बांधिला केवढा ॥

श्रावणासी खर्च तो कोट्यावधी तोडा ॥

पुढे तळे त्यात लहान बेटाचा तुकडा ॥

गणपती त्यात पलिकडेस आंबिल ओढा ॥

ग्रामात तुलसीबागेत बेतही जाडा ॥

बुधवार पेठ बेलबाग नजीकचा वाडा ॥

जागोजाग मौज अनिवार नसे अंतपार वर्णं तरी काई धन्य पेशवाई ॥